De afgelopen jaren is er veel geschreven over kunstmatige intelligentie en zogenoemde taalprogramma’s. Programma’s die teksten kunnen analyseren, samenvatten of concepten kunnen genereren worden inmiddels in veel sectoren gebruikt: van journalistiek tot softwareontwikkeling en van onderwijs tot consultancy.
Ook in de advocatuur speelt deze ontwikkeling inmiddels een rol.
Bij Strijp Advocatuur maken wij bewust gebruik van moderne taalprogramma’s. Niet omdat technologie het werk van een advocaat kan vervangen – dat kan zij niet – maar omdat het een praktisch hulpmiddel kan zijn om efficiënter en gestructureerder te werken.
Tegelijkertijd vinden wij het belangrijk om daar transparant over te zijn. Daarom leggen wij hieronder uit hoe wij technologie gebruiken, waar de grenzen liggen en wat cliënten daarvan merken.
Een kantoor dat al lang digitaal werkt
Ons kantoor heeft al jaren een sterke focus op digitaal werken. Wij werken bijvoorbeeld al lange tijd vrijwel volledig paperless. Dat betekent dat dossiers digitaal worden opgebouwd en dat stukken digitaal worden verwerkt en geanalyseerd.
In de praktijk levert dat een aantal duidelijke voordelen op:
- dossiers zijn beter doorzoekbaar
- stukken zijn sneller te analyseren
- informatie is overzichtelijker te structureren
- communicatie verloopt efficiënter
De inzet van taalprogramma’s is eigenlijk een logisch vervolg op deze manier van werken. Het zijn hulpmiddelen die kunnen helpen bij het verwerken van informatie, maar zij vervangen nooit het werk van de advocaat zelf.
Waar taalprogramma’s in de praktijk voor worden gebruikt
De werkelijkheid van een juridisch dossier is vaak dat er veel tekst en informatie moet worden verwerkt. Denk bijvoorbeeld aan:
- lange contracten
- correspondentie tussen partijen
- rapporten van deskundigen
- processtukken van wederpartijen
- jurisprudentie en literatuur
Het analyseren van zulke documenten kost traditioneel veel tijd. Taalprogramma’s kunnen helpen om sneller overzicht te krijgen. In de praktijk worden zij bijvoorbeeld gebruikt voor:
Structureren van dossierinformatie
Wanneer een dossier honderden pagina’s aan correspondentie of stukken bevat, kan een taalprogramma helpen om thema’s te identificeren en informatie overzichtelijk te ordenen.
Samenvatten van lange documenten
Bijvoorbeeld wanneer een deskundigenrapport of een contract zeer omvangrijk is. Een eerste samenvatting kan helpen om snel de kernpunten te identificeren.
Opstellen van eerste conceptstructuren
Bijvoorbeeld de opzet van een processtuk of een overzicht van relevante juridische argumenten.
Analyse van jurisprudentie of regelgeving
Het sneller doorzoeken van uitspraken of wetgeving kan helpen om relevante informatie te identificeren.
Belangrijk is dat dit voorbereidende hulpmiddelen zijn. Zij vervangen nooit de inhoudelijke beoordeling door de advocaat.
De advocaat blijft altijd zelf verantwoordelijk
Binnen de advocatuur wordt veel nagedacht over het verantwoord gebruik van AI. De Nederlandse Orde van Advocaten heeft hierover aanbevelingen gepubliceerd. Daarin wordt onder meer benadrukt dat:
- AI een hulpmiddel kan zijn bij juridisch werk
- de advocaat altijd zelf verantwoordelijk blijft voor de inhoud van het advies
- vertrouwelijkheid van cliëntinformatie gewaarborgd moet blijven
- de kernwaarden van de advocatuur leidend blijven
Die kernwaarden zijn onder andere:
- deskundigheid
- onafhankelijkheid
- integriteit
- vertrouwelijkheid
Met andere woorden: technologie kan ondersteunen, maar het juridische oordeel blijft altijd bij de advocaat.
Wij confirmeren ons uiteraard aan deze aanbevelingen. Bij ons kantoor wordt daarom nooit een stuk verzonden, een advies gegeven of een processtrategie bepaald zonder dat dit volledig door de advocaat zelf is beoordeeld. Daar waar AI gebruikt wordt, is dit anoniem.
Wat cliënten daar concreet van merken
De inzet van technologie heeft één belangrijk voordeel: efficiëntie. Sommige werkzaamheden kunnen sneller worden uitgevoerd. Denk bijvoorbeeld aan het analyseren van grote hoeveelheden tekst of het structureren van informatie. Daardoor kan meer tijd worden besteed aan het werk waar de cliënt werkelijk baat bij heeft:
- juridisch analyseren van het probleem
- het ontwikkelen van een strategie
- onderhandelen met de wederpartij
- procederen wanneer dat nodig is
Met andere woorden: technologie kan helpen om randwerk sneller te doen, zodat de aandacht kan gaan naar het echte juridische werk.
Efficiëntie moet ook terugkomen in de kosten
Een belangrijk uitgangspunt bij ons kantoor is dat efficiëntie ook ten goede moet komen aan de cliënt.
In veel delen van de advocatuur wordt nog steeds gewerkt volgens het klassieke model van uurtje-factuurtje: hoe meer tijd een advocaat besteedt, hoe hoger de rekening.
Wij vinden dat model niet altijd passend.
Wanneer technologie het mogelijk maakt om bepaalde werkzaamheden sneller uit te voeren, vinden wij het niet logisch dat een cliënt alsnog betaalt voor tijd die eigenlijk niet meer nodig is.
Daarom proberen wij waar mogelijk te werken met duidelijke prijsafspraken of andere transparante vormen van tariefstructuur. Dat kan bijvoorbeeld gaan om:
- vaste prijsafspraken voor bepaalde werkzaamheden
- duidelijke begrotingen vooraf
- of andere vormen van transparante kostenstructuur
Op die manier profiteert de cliënt ook daadwerkelijk van efficiënt werken.
Technologie verandert het vak – maar niet de kern
De advocatuur is uiteindelijk mensenwerk.
Een juridisch probleem oplossen betekent:
- luisteren naar het verhaal van de cliënt
- feiten en omstandigheden analyseren
- juridisch kader toepassen
- strategie bepalen
- en belangen verdedigen
Dat zijn werkzaamheden die niet door een computer kunnen worden overgenomen.
Wat technologie wel kan doen, is het werk van de advocaat sneller, overzichtelijker en efficiënter maken.
En precies zo gebruiken wij het: als modern gereedschap dat ons helpt om cliënten zo goed mogelijk bij te staan.